O&O: keuze uit afgeronde projecten

Het TextielLAB in het Textielmuseum in Tilburg werkt geregeld samen met kunstenaars aan hoogwaardige textielproducties waarbij nieuwe technieken en methoden worden verkend. Kunstenaar Lizan Freijsen (1960) liet in 2010 in het lab een ontwerp voor een tafelkleed en theedoek uitvoeren. De afbeelding was een monumentale vochtvlek in een achttiende-eeuws Frans behang. In 2011 vloeide hier een ambitieuzer plan uit voort: het laten tuften van enkele vloerkleden.

Freijsen wordt al jaren gegrepen door de verschijningsvorm van vlekken. Ze heeft een vlekkenarchief waarvan ze een deel heeft uitgegeven in een publicatie Starting a Universe en waarmee onder meer sitespecific kunstwerken maakt. Voor het plan van de kleden ontwierp ze enkele vlekken die een combinatie zijn van korstmossen en watervlekken, met organische clusters en een lijnstructuur in oranje, bruin en grijstonen.

De begroting beslaat bijna volledig uit de kosten van het laten tuften van de kleden en komt op €14.000, waarvoor Freijsen een bijdrage aan het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam vraagt van €8.000. De resterende €6.000 worden opgebracht door haarzelf en derden.
meer over Lizan Freijsen

Pier 3 is een voetgangerspier in het midden van de Rotterdamse Waalhaven. Er heerst rust en ruimte, waar je subtiel hoort hoe in de verte de klanken van de haven een symbiose aangaan met het geluid van meeuwen, water, het kraken van aangemeerde schepen die langs de kade schuren. Die geluiden uit de verte zijn deel van de logge, industriële, alsmaar doorgaande havenarbeid. Bij pier 3 verdwijnen ze bijna, zacht hoorbaar in een serene rust.

Kunstenaar Rutger Zuydervelt (1978) a.k.a. Machinefabriek is van origine grafisch ontwerper. Sinds 2004 maakt hij klanklandschappen, waarin hij muziek verbindt met andere disciplines: film, dans, theater, installaties. Hij wil met muzikale middelen onderzoeken hoe hij het gevoel van pier 3 kan onderbrengen in een audiovisuele installatie. Dit doet hij met Marco Douma (1965). Douma is van huis uit beeldend kunstenaar, heeft lang geschilderd en maakt nu vooral videokunst. Met dit project wil hij de beeldende en sonische mogelijkheden van zijn videowerk onderzoeken, met nieuwe apparatuur.

Rutger Zuydervelt en Marco Douma hebben samen met Roel Meelkop een installatie gemaakt rond Pier 3 en hebben ieder voor hun aandeel een begroting opgesteld.Zuydervelt en Douma hebben elk € 5000,-- ontvangen voor het project. In 2012 is de installatie getoond bij Galerie Hommes in Charlois. Er is ook nog een live-performance geweest tijdens het IFFR programma in WORM. En deze live setting willen zij vaker doen. Er wordt ook aan een dvd uitgave gewerkt.
meer over Rutger Zuydervelt en Marco Douma

Toen de Libische machthebber een laatste bezoek aan Italië bracht, had hij op zijn borst een foto gespeld van guerillaleider Omar al Mukhar die wordt voorgeleid door Italiaanse troepen. Zowel de foto zelf, als de manier waarop Kadhaffi hem gebruikte, fascineerden Ondine de Kroon (1964). Kadhaffi daagde de wereld uit en daarbij presenteerde hij zich met een voorkomen waarin hij Afrikaanse en westerse elementen combineerde. Hoe zou zo’n portret overkomen in zwart-wit? In een grafisch kunstwerk? Wordt het beeld dan politiek, hoe kijk je er als beschouwer ernaar?

De Kroon ging op zoek naar meer beelden over macht, vervreemding, culturele verhoudingen. Die vertaalt ze in grafisch werk dat gaat over de invloed van het kolonialisme op de hedendaagse maatschappij. Met dat thema houdt ze zich al langer bezig, dit keer in een voor haar nieuwe techniek: de ets. Deze klassieke techniek creëert afstand maar dwingt kijkers ook om, door zijn fijne details, dichterbij te kijken.

De Kroon werkt met keramiek, installaties en vooral grafiek aan series over culturele en multiculturele thema’s. Voor de kosten van dit nieuwste onderzoek, zowel technisch als inhoudelijk, €3.593, vraagt ze in 2011 een O&O-subsidie aan. Hiermee kan ze twee maanden aan de slag in de grafische werkplaats Prints in Den Haag. De vorderingen van haar onderzoek publiceert ze op een weblog dat ze via sociale media onder de aandacht brengt van een kunstpubliek dat ze uitnodigt om te reageren. In een lezing bij Pictura in Dordrecht wil ze nader ingaan op licht en donker, het verbeelden van drama’s in de etskunst.
meer over Ondine de Kroon

Blink is de informele leider van Zwartbloed: een groep Antilliaanse Rotterdamse hangjongeren die al een tijdje wordt gevolgd door Vincent Dekkers (1971). Met foto- en videobeelden wil hij hun leef- en belevingswereld in beeld brengen. Zo geeft hij een inkijk in een wereld die normaal ophoudt bij de grimassen van jongens met capuchons. Blink voldoet aan het stigma van een straatjongen met een achtergrondpositie. Dekkers typeert hem als een stoere jongen die tegelijk een gevoelige muzikant is, met als droom ‘rapmuziek in combinatie met huisje-boompje-beestje’. Blink staat volgens Dekkers voor het dilemma of hij voor zichzelf kiest of meegaat in de gangcultuur.

Dekkers maakte eerder een fotoproject rond Rotterdamse jongerencultuur, dat hij exposeerde in Museum Rotterdam, na deelname aan groepstentoonstellingen in Nederland en België. Voor de presentatie van dit nieuwste project klopte hij aan bij het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam. Op een begroting van €7.250 vraagt hij €3.000 aanvraagt bij het O&O-budget. Blink wil hij presenteren bij metrostation Beurs (een film met geluid) en bij het Centrum Beeldende Kunst op de Nieuwe Binnenwand (een film zonder geluid). Bij Beurs gebruikt Dekkers de videowalls van City Media Rotterdam. Met deze tentoonstelling, najaar 2011, wil hij een deel van de Rotterdamse bevolking aanspreken waarvan wie hij vermoedt dat ze weinig feeling heeft met kunst.
meer over Vincent Dekkers

Zo lang als Jeroen Jongeleen zich herinnert, wordt het luchtruim boven zijn huis volgetekend door vliegtuigen die er hun uitlaatsporen nalaten. De vliegbewegingen vormen samen gekruiste lijnen, driehoeken, asymmetrische figuren alsof de goden een verhaal vertellen. Dit leek Jongeleen, een kunstenaar die werkt met de openbare ruimte, een groots kader om zijn werk toe te laten verhouden.

Zo ontstond het plan om kunstwerken te maken op grote hoogte, met gebruik van afzetlinten – de linten die je geregeld op straat ziet om mensen te waarschuwen voor gevaar, en ook in steden een soort lijntekeningen vormen. Jongeleen wil zich gaan bekwamen in het bergklimmen en zo – als een nieuw soort guerrilla art – de afzetlinten op ongebruikelijke plekken in de stad aanbrengen. Dit doet hij naar tevoren ontworpen tekenpatronen.

Als guerrilla artist onder de naam Influenza heeft Jongeleen al veel sporen nagelaten in de steden waar hij woont, Rotterdam en Parijs, en veel andere. Dit nieuwe project, Traces / It ain’t easy to draw a line in the sky, documenteert hij met film en video, wat hij toont op internet en in tentoonstellingsruimtes. Dit documenteren doet hij op eigen kosten, een O&O-subsidie van €5.135 vraagt hij aan voor klimcursussen en –materiaal en voor te bedrukken afzetlinten.
tekst: Sandra Smets
meer over Jeroen Jongeleen

Netty van Osch was al een paar jaar bezig met een project dat ze PO en Kuna noemt, een verzameling sculpturale objecten van fictieve personages, toen ze een uitnodiging kreeg voor een tentoonstelling in het Stedelijk Museum Kampen. Het geeft haar de kans om PO en Kuna tot wasdom te brengen. Vier zalen wil ze vullen met vier installaties die samen een verhaal vertellen over donker, licht, kou en hitte.

Van Osch (1962) maakt sinds een aantal jaren figuratieve sculpturen van keramiek in combinatie met andere materialen. Met keramische sculpturen en objecten bouwt ze installaties die in de vier zalen in Kampen samen vertellen over absurdisme en lijden, waarbij ze graag Camus citeert over de lijdende mens die rede en betekenis zoekt in een zwijgend universum. De vier zalen zullen zelfstandig te zien zijn maar ook onderling afhankelijk zijn – als een conflict en verzoening.

Om deze werken uit te voeren, vraagt Van Osch extra subsidie aan bij het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam: €6.695 dat vooral aan materiaalkosten besteed wordt – zand, bontstoffen, vinyl oogjes, skai en meer. De tentoonstelling heet Woestijndagen en opent in januari 2012 in Kampen.
tekst: Sandra Smets
meer over Netty van Osch

Sabrina Basten heeft een tweeledige kunstenaarspraktijk: ze maakt zowel installaties als tekeningen. Haar installaties zijn ruimtevullende ontwerpen, zoals de Wool Room waarvoor ze elk oppervlak in een ruimte met wol bedekte. Haar Hexagon was een reeks textiele ingrepen die een ruimte veranderden in een dicht labyrint. Basten onderzoekt hiermee wat ze zelf fysieke intelligentie noemt: de relatie tussen de fysieke ruimte en hoe gebruikers die (intuïtief, instinctmatig) ervaren.

Daarnaast tekent Basten alledaagse objecten – garenklosjes, paraplu’s en meubels – waarvan je je kunt voorstellen dat ze bijdragen aan de ruimtelijke constructies die ze bouwt. Haar tekeningen zijn figuratief en illustratief, mensen blijven buiten beeld. De objecten zijn de hoofdrolspelers en geven het gevoel dat elk moment iets belangrijks kan gebeuren.

Basten (1980) studeerde monumentale kunst aan de AKI in Enschede. Ze exposeert sinds een paar jaar in Duitsland en Nederland en werkt in opdracht. Ze benaderde het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam omdat ze wil onderzoeken hoe ze tekenkunst en installaties kan verenigen tot iets nieuws. Het totale onderzoek komt uit op een begroting van €5.700, wat ze geheel aanvraagt bij het Centrum Beeldende Kunst.
tekst Sandra Smets
meer over Sabrina Basten

Waarneming slaagt zelden zonder misverstanden. Het is iets waar de kunstenaar zich bewust van moet zijn: dat een kijker altijd met een andere blik en andere gedachten kijkt dan waar een kunstenaar tevoren op bedacht is. Of zoals de filosoof Gadamer stelde: het kunstwerk bestaat pas in het verstaan ervan en daarbij is een onbevooroordeeld begrip niet mogelijk.
Over deze rol van persoonlijke perceptie gaat een onderzoek van Cindy Jansen. Zij is een Rotterdamse kunstenaar die foto’s en video’s maakt over psychologische patronen en taboes zoals prostitutie, sado-masochisme, co-dependency en zelfmoord. Jansen is van mening dat de dominantie van taboes in onze maatschappij het zicht ontneemt op wat er werkelijk plaatsvindt in het volle daglicht van het alledaagse. Het kwetsbare, waardevolle en essentiële wordt aangetast door zogenaamd 'pervers' gedrag dat door de massa als normaal wordt ervaren en daarmee geaccepteerd. Het meest recente werk van Jansen belicht juist dit routineuze handelen; ze plaatst het in een actuele context waardoor het opnieuw zichtbaar wordt.
Jansen benaderde het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam met een plan voor een theoretisch onderzoek daarnaar. Het onderzoek is begroot op €11.200 waarvan een aanvraag voor €10.000 is gehonoreerd door het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam. Het heeft geleid tot nieuwe concepten, verbeeld met video, fotografie en geluid.
meer over Cindy Jansen

O&O - KARIN ARINK : Werkperiode Europees Keramisch Werk Centrum de tentoonstelling Kleider machen Kunst in het Gerhard Marcks Haus Bremen.
Het EKWC heeft al jaren een grote aantrekkingskracht op kunstenaars. Het heeft ervoor gezorgd dat keramiek als materiaal flink aan status heeft gewonnen in de kunstwereld. Aan kunstenaars biedt het EKWC residencies aan: werkperiodes waarin ze de technische en artistieke mogelijkheden van keramiek kunnen ontdekken, vaak in relatie tot andere materialen. Dat laatste geldt ook voor het plan van Karin Arink (1967), een kunstenaar die onder meer de Prix de Rome won en met haar exposities veel pers haalt. Met textiel maakt ze grote installaties die zich verhouden tot het lichaam.

Arink werkte al eerder met keramiek, in de jaren negentig. Nu wil ze met deze werkperiode keramiek combineren met textiel, fotografie en taal. Het is een experiment. Wat eruit komt weet ze niet, maar huid en façade vormen een uitgangspunt. De kosten van de werkperiode medio 2011en het produceren van nieuwe beelden voor de tentoonstelling Kleider machen Kunst in het Gerhard Marcks Haus Bremen bedragen €27.442, waarvoor ze €6.200 aanvraagt bij het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam.
meer over Karin Arink

Sinds enkele jaren houdt Wouter Venema zich vooral bezig met film. Onlangs werkte hij aan een groot filmproject, Lighthouse, en merkte dat tussentijds andere ideeën opborrelden. Die ving hij in korte verhalen en vooral in tekeningen. Hij gaf het de noemer Black Holes, een werktitel voor een boek dat uiteindelijk de naam Nomade kreeg. Daarin vormt het sterrenkundige zwarte gat een decor en een metafoor voor hoe de hoofdpersoon in het boek de wereld ervaart. Hij dwaalt door verschillende landschappen en ervaart zo de verschillende vormen van het zwarte gat: een gat in de aarde, een gat in een herinnering, een gat in de tijd. Venema schept twee parallelle verhalen: één in tekst, één in beeld. Ze komen samen, maar sluiten niet geheel aan, en laten zo ruimte over voor associaties.

Tussentijds vergt Lighthouse alle aandacht. Als dat klaar is, wil Venema vanaf najaar 2011 Black Holes gaan uitwerken als een kunstenaarsboek, te stencilen bij Mesh in Rotterdam. Dat geeft een ambachtelijkheid die hij vindt passen bij zijn manier van tekenen. Met dit project wil hij tekenen en verhalen een meer centrale plek geven in zijn vooral filmische oeuvre. De begroting komt uit op €2.800, waarvoor hij €2.300 aanvraagt bij het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam. Met de subsidie drukt hij een boek zowel als verschillende prenten, en onderzoekt hij de mogelijkheden deze te exposeren in een tentoonstellingsruimte.
tekst Sandra Smets
meer over Wouter Venema

Weinig sagefiguren keren al zo lang terug in sprookjes en verhalen als de gouden gans. In de fabels van Aesopus (6e eeuw voor Christus) legt de gans gouden eieren en vindt de dood door de hebzucht van haar eigenaar. Deense sagen handelen over een prinses die door een toverspreuk is veranderd in een gouden gans en elke nacht ronddwaalt op zee tussen de vissersboten. De bekendste gouden gans is die van de gebroeders Grimm waar een boerenzoon een gouden gans krijgt waaraan eenieder die zijn pad kruist, vast blijft kleven.

Margo Onnes onderzocht eerder via verhalen en films historische archetypen – via Emma Peel kwam ze tot een feministische analyse, zwembadscènes uit beroemde films verwerkte ze tot een onderzoek en een eigen zwembadfilm. Ook de gans wordt de kernfiguur van een nieuwe film, waarvoor Onnes de symbolische betekenissen van de gouden gans door de eeuwen heen onderzoekt.

Met onderzoek en productie van de film komt de begroting van Onnes op €29.735, waarvoor ze subsidie aanvraagt bij dKC en BKVB. De onderzoekskosten van €8.750 vraagt ze aan bij het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam. Uiteindelijk presenteert Onnes het onderzoek bij kunstenaarsinitiatief ADA Rotterdam en resteert een film die, net als haar eerdere film Muse, op allerlei plekken in roulatie zal gaan.
tekst: Sandra Smets
meer over Margo Onnes

Fjalar Johansson is een van de Fins-Zweedse eilandbewoners van Utö, een tweetalig eiland in de Baltische zee. Johansson is in de tachtig en ondergaat spraaktherapie vanwege afasie. Zowel in zijn moedertaal Zweeds als in het Fins heeft hij moeite om woorden te vinden, zich de talen goed te herinneren, waardoor zijn spraak en taal verstoord raakt.

De Fins-Ierse kunstenaar Deirdre Donoghue (1971) woont in Rotterdam en vraagt bij het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam subsidie aan om naar Utö af te kunnen reizen en Johansson te interviewen. Ze wil Fjalars spraaktherapeut in een afasiecentrum opzoeken, en interviews afnemen met Johanssons levenspartner en andere familieleden. Dit persoonlijke relaas wil Donoghue afzetten tegen de bijzondere panoramische achtergrond van dit geïsoleerde eiland. De vuurtoren van Utö waarschuwt passerende schepen en in die communicatie ziet Donoghue een mooie metafoor voor het audiovisuele kunstwerk dat ze met deze reis wil maken. Dit past in Donoghues kunstpraktijk die is gestoeld op onderzoek. Daarin zijn taal en communicatie en de sociale kanten daarvan een nieuw thema voor haar.

Donoghue zal het werk presenteren via ADA, Area for Debate and Art in Rotterdam, waaraan ze verbonden is, en in Finland, Ierland, IJsland. De kosten van €12.324 worden deels opgebracht door haarzelf, het Centrum Beeldende Kunst draagt €8.824 bij.

tekst Sandra Smets
meer over Deirdre Donoghue

Walter is een fantasierijke jongen van twaalf jaar. In plaats van lol te maken met leeftijdsgenootjes, spot hij vogels. Hij heeft een speciaal boekje waarin hij bijhoudt welke vogels hij al gezien heeft. In zijn eigen wereld fantaseert hij over vriendschap, waarna de fantasieën hun eigen weg lijken te gaan. Dit is de synopsis van de korte animatiefilm De Staart van Gerben Agterberg (1982), die na een animatiestudie aan de St. Joost masterclasses volgde en de korte animatiefilm Brug maakte. Brug ging in première tijdens het Nederlands Film Festival en werd geselecteerd voor zowel de Debuut- als de Gouden Kalfcompetitie.

De Staart wordt een experimentele, rijke, visuele film, schrijft Gerben Agterberg in een brief aan het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam. Het wordt een filmische benadering van stop-motiontechnieken. Daarin kijkt hij hoe hij live action beelden kan combineren met deze animatietechnieken zonder dat een stijlbreuk ontstaat. De Staart is net als Brug een autonome animatiefilm, hoewel met andere technieken gemaakt. Prijzengeld dat Agterberg won met Brug, gebruikt hij voor de financiering van De Staart. Dat begroot hij op €14.775, waar het Centrum Beeldende Kunst €10.000 aan bijdraagt. Agterberg verwacht de film in 2012 op te leveren.
meer over Gerben Agterberg

In 2010 organiseerde TENT de groepstentoonstelling Every Picture Tells a Story. Daarin was te zien hoe kunstenaars nog altijd onverminderd ambitious schilderen en eigen beelden maken, om zo een eigen verhaal te vertellen.

Een van hen was Isolde Venrooy (1977), die behalve schilder ook vormgever is. Als grafisch ontwerper maakt ze posters, boeken, typografie, letterfonts. Vanuit die discipline ontstond het idee dot.kom: een plan om grafisch ontwerp toe te passen op keramiek. De verfijndheid en digitale nauwkeurigheid van grafische vormgeving mengt Venrooy met het analoge, met ambachtelijke keramiek.

Dit plan vergt voor haar nieuwe technieken, waarvoor ze een cursus keramische zeefdruk heeft gevolgd, mallen ging ontwerpen voor enkele objecten, en zo zeer verfijnde patronen kon afdrukken. Uit het O&O budget is € 7.315,- bijgedragen.

Het werd een lang traject met veel fases en enige vertraging, toen bleek dat de stokers telkens lang wachtten op meer kunstenaars en keramisten om de ovens goed te vullen. Het eindresultaat is in al zijn onberispelijkheid gefotografeerd door Antje Peters.
meer over Isolde Venrooy

Het atelier van Pim Palsgraaf (1979) ligt in het industriële centrum van Rotterdam. Die plek vormt de basis van zijn werk, dat gaat over het grijze gebied tussen menselijke beschaving en natuur. Zo’n grijze twilight zone vind je bij uitstek aan de randen van steden, waar rafelranden ontstaan, waar de natuur soms zijn greep op de stad krijgt.

Zoekend naar die combinatie van wildernis en verval, struint Palsgraaf markten en het internet af. Daar koopt hij modelbouwhuisjes en opgezette dieren die hij combineert tot assemblages van natuur en cultuur. De reden dat hij het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam benaderde, was dat hij nieuwe technieken en materialen wilde uitproberen. Hij diende een begroting van €7.700 in voor materiaalonderzoek om twee series sculpturen te maken, en vroeg het gehele bedrag aan bij het Centrum Beeldende Kunst. Met kunststoffen, metaal, beton, wil hij afgietsels maken voor natuurlijke structuren en die kunnen wapenen. Zo hoopte hij grotere sculpturen te kunnen bouwen dan tot dan toe mogelijk was, die eventueel ook buiten kunnen staan.
meer over Pim Palsgraaf